Beschouwing Lokaal – Programmabegroting 2026 – 2029

De programmabegroting 2026–2029 van Bernheze laat zien dat het college de uitdagingen van het zogenaamde ravijnjaar serieus heeft genomen. Lokaal is positief over de wijze waarop we als raad zijn meegenomen in dit traject. De begroting is technisch sluitend en biedt ruimte voor maatschappelijke investeringen. Tegelijkertijd zijn er aandachtspunten die wij als Lokaal willen meegeven.

Financiële degelijkheid en OZB

De septembercirculaire laat een voordeel zien van € 2.0 miljoen dit jaar en € 1.2 voor het volgende jaar. Deze meevallers zijn nog niet verwerkt in de begroting. Lokaal stelt daarom voor om het raadsbesluit te wijzigen en de extra verhoging van de OZB met 5% niet door te voeren.

Onze inwoners worden jaarlijks geconfronteerd met lastenverhogingen, terwijl de ambities vaak niet volledig worden gerealiseerd. Dit leidt tot positieve jaarrekeningen, maar ook tot structurele lasten voor onze inwoners. Dat vinden wij dit niet gepast en dienen daarom dit amendement in.

Ambitieniveau en personele inzet

Tijdens de behandeling van de kadernota hebben wij onze zorgen uitgesproken over het ambitieniveau en de benodigde personele inzet. Wij constateren en erkennen dat de structurele werkdruk en de complexiteit van taken toeneemt. Daarom kunnen wij instemmen met de voorgestelde uitbreiding van de capaciteit.

Wel willen wij benadrukken dat de ambities realistisch moeten zijn. Vergelijkingen met andere gemeenten bieden hierin beperkt houvast, waardoor transparantie des te belangrijker is. Wij vragen dan ook om een duidelijke verantwoording van de ingezette middelen en resultaten achteraf, zodat wij als raad onze controlerende rol kunnen blijven vervullen.

Leefbare kernen en woningbouw

Lokaal blijft pleiten voor het ‘ja, mits’-principe bij alternatieve en bijzondere woonvormen. De gemeente moet actief acteren en ruimte bieden aan initiatieven zoals knarrenhofjes, zorggroepen, generatiewoningen. Het splitsen van woningen en toewijzing aan eigen inwoners blijft voor ons een speerpunt. Wij verwachten dan ook dat het college met een concreet voorstel komt om dit principe daadwerkelijk te implementeren op korte termijn zelfs. Het mag toch niet zo moeilijk zijn met al die goede voorbeelden om ons heen zoals in Land van Cuijk of Oss

Verkeerssituatie Nistelrode

De verkeersproblematiek in Nistelrode is een enorm complex vraagstuk. Het vraagt enerzijds om structurele oplossingen op de middellange termijn en daarnaast ook directe maatregelen voor korte termijn. De nu genomen tijdelijke maatregelen zijn een eerste stap in de goede richting om deze enorme verkeersdrukte te verminderen.  Waarbij Monitoring, een open vizier en indien nodig bijsturing essentieel is in dit proces. Lokaal roept op om tot een versnelling van procedures en uitvoering te komen zodat ook de structurele oplossing binnen handbereik komt voor deze kern.

Onderwijs en maatschappelijk vastgoed

We zijn verheugd dat de nieuwbouw van scoutinggebouw Mira Ceti is opgenomen in de begroting. Dit biedt perspectief voor een maatschappelijk betrokken vereniging. Ook de vervangende nieuwbouw van basisschool Eikenwijs in Heesch is een logische en noodzakelijke keuze. De samenloop van meerdere projecten vraagt om extra tijdelijke capaciteitsinzet, wat wij ondersteunen.

Sociaal domein en jeugdzorg

Het sociaal domein is een van de belangrijkste pijlers van onze gemeente. Lokaal staat voor een zorgzame gemeente met oog voor maatwerk. Regelingen moeten actief gecommuniceerd worden, zodat inwoners weten waar ze recht op hebben. In de jeugdzorg ontstaan knelpunten door personeelsdruk en verloop, een regionale aanpak is dan ook noodzakelijk.

Wij herkennen en erkennen het belang van een brugfunctionaris als waardevolle schakel tussen de scholen en jeugdzorg. In onze opinie is een structurele inzet de enige juiste keuze is om de enorme hoeveelheid signalen op de juiste wijze over te brengen in het belang van het welzijn van onze jongeren.

Duurzaamheid en vergroening

Bernheze zet stappen richting een energieneutrale en circulaire leefomgeving. Lokaal ziet vergroening als structurele investering in gezondheid en leefbaarheid. Projecten zoals het vergroenen van wijken en het versterken van biodiversiteit zijn essentieel. Tegelijkertijd vragen we alertheid om verstening en kapitaalvernietiging te voorkomen.

De inbreiding bij woningbouw staat vaak op gespannen voet met de behoefte aan groene plekken en het is een teken aan de wand. Dit leidt er toe dat steeds vaker er weerstand komt vanuit de inwoners, als daarbij hun leefbaarheid, hun parkeermogelijkheden of de groenstructuur wordt aangetast. Heb hier oog voor en vindt de juiste balans.

Slotbeschouwing

De programmabegroting biedt een solide basis, maar vraagt om realistische ambities en eerlijke lastenverdeling. Lokaal waardeert het werk van het college en de ambtelijke organisatie, maar blijft kritisch op de uitvoering en impact daarvan op onze inwoners. Met het amendement op de OZB-verhoging willen wij een signaal afgeven: investeer met oog voor haalbaarheid en draagkracht.

Dit voor een Bernheze waarin iedereen mee kan doen, zich thuis voelt en perspectief heeft.